Een graskalender voor 2023 is simpelweg een maand-tot-maand schema van alle onderhoudstaken die je gazon of siergrassen nodig hebben: maaien, bemesten, verticuteren, zaaien, beluchten en beschermen. De taken veranderen per seizoen, maar de hoofdlijn is altijd hetzelfde: voorjaar is de grote start, zomer is beheer en droogtewacht, najaar is herstel, en winter is rust. Hieronder vind je per seizoen en per maand precies wat je doet, inclusief beslisregels voor slecht weer, droogte of vorst.
Gras kalender 2023: maandelijkse gazon kluslijst NL
Daan Meijer
28 Jun 2026
Wat bedoelen mensen met 'gras kalender 2023': gazon of siergrassen?
De meeste mensen die zoeken op 'gras kalender 2023' hebben een gazon in gedachten: een functioneel groen grasmat dat je maait, mest en af en toe verticuteert. Maar tuinliefhebbers die pampasgrassen, miscanthus of andere siergrassen houden, zoeken óók naar een seizoensplanning, namelijk wanneer ze terugknippen, verplanten of beschermen. Dit artikel behandelt beide. De meeste maanden zijn voor het gazon. Siergrassen hebben hun eigen ritme en staan apart beschreven. Als je specifiek zoekt naar gras 2022, kun je dat zien als de praktische referentie voor het ritme van het seizoen en vergelijkbare onderhoudsklussen voor je gazon of siergrassen.
Wil je een algemene graskalender (niet specifiek 2023) of kijk je terug naar wat je in 2022 of 2021 anders had moeten doen? Bekijk ook de specifieke aanwijzingen voor gras 2021, zodat je taken nog beter afstemt op de omstandigheden dat jaar. De seizoenstaken veranderen nauwelijks van jaar tot jaar, behalve dat het weer per jaar verschilt. De kalender hieronder geldt dus ook prima als referentie voor andere jaren.
Maandkalender 2023: wat doe je wanneer?
Hieronder staat per maand de prioriteit. De '★'-taak is wat je als eerste doet als je maar één klus per week hebt.
| Maand | Hoofdtaak (★ = prioriteit) | Extra taken |
|---|---|---|
| Januari | Rust, niet betreden bij vorst | Controleer op plagen (engerlingen, mol) |
| Februari | ★ Siergrassen terugknippen (eind feb) | Gereedschap schoonmaken en slijpen |
| Maart | ★ Eerste maaibeurt (als gras groeit), kalken | Moss verwijderen, eerste lichte bemesting bij >10°C bodem |
| April | ★ Verticuteren (half april), beluchten | Kale plekken bijzaaien, doorzaaien, licht bemesten na verticuteren |
| Mei | ★ Regelmatig maaien starten (1x per week) | Tweede bemesting, controle op onkruid, beluchten afronden |
| Juni | Maaien hoog bij droogte (>5 cm) | Water geven bij aanhoudende droogte (15-20 L/m²/week) |
| Juli | ★ Water geven en maaihoogte bewaken | Geen bemesting bij droogte; wacht op regen |
| Augustus | Maaien, droogteschade beoordelen | Eerste herstelwerk voorbereiding (zaaien pas na 15 aug) |
| September | ★ Doorzaaien en herstel kale plekken | Najaarsbemesting (NPK 7-6-12), verticuteren indien nodig |
| Oktober | Bemesten (najaarsmest), bladeren verwijderen | Maaihoogte verhogen naar ~5 cm, beluchten afronden |
| November | Laatste maaibeurt (~5 cm hoog) | Gazon niet betreden bij nat/bevroren grond |
| December | Rust | Plannen maken voor volgend seizoen |
Maaien, bemesten en water geven: exacte timing en richtlijnen
Maaien
Start met maaien zodra het gras zichtbaar groeit, meestal eind maart of begin april. Hanteer de 1/3-regel: verwijder nooit meer dan een derde van de graslengte per maaibeurt. Bij een standaard gazon maaihoogte van 3,5 tot 4,5 cm mag je dus niet van 9 cm in één keer naar 3 cm. Doe het in twee beurten met een paar dagen ertussen.
Bij droog en zonnig weer verhoog je de maaihoogte naar 5 cm. Kort gemaaid gras droogt veel sneller uit. Maai bij voorkeur in de ochtend of avond, nooit in de volle middagzon. In de schaduw (bijvoorbeeld onder bomen) maaai je altijd op 5 tot 6 cm. Stop met maaien als de bodemtemperatuur onder de 9°C zakt, dat is meestal november/december.
Bemesten
Bemest pas als de bodemtemperatuur drie dagen achtereen boven de 10°C ligt. In Nederland is dat normaal gesproken in maart of april. Gebruik in het voorjaar een stikstofrijke mest, zoals NPK 12-5-5. In de zomer kun je in juni of juli een onderhoudsbemesting geven. In het najaar (september/oktober) schakel je over op een kalirijke najaarsmest zoals NPK 7-6-12, die het gras versterkt voor de winter. Volgens Praxis vallen de beste bemestingsmomenten voor het gazon ook in het najaar in september en oktober In het najaar (september/oktober) schakel je over op een kalirijke najaarsmest zoals NPK 7-6-12.
Bemest nooit bij droogte. De mest kan het gras verbranden als er geen water is om de voedingsstoffen op te lossen. Wacht op regen of bevochtig het gazon eerst licht voor je mest strooien.
Water geven
Bij aanhoudende droogte heeft een gazon 15 tot 20 liter water per vierkante meter per week nodig. Op zandgrond volstaan 10 tot 15 liter per beurt; op klei of leemgrond is 15 tot 20 liter beter omdat de bodem water trager opneemt maar ook trager afgeeft. Sproei bij voorkeur vroeg in de ochtend, tussen 3 en 6 uur: minder verdamping en het gras gaat droog de nacht in, wat schimmelgroei tegengaat.
Een gazon dat bruin kleurt door droogte is niet per definitie dood. Gras gaat in een soort slaapstand. Zodra het regent, herstelt het zich vanzelf. Je hoeft dus niet in paniek te raken en massaal te sproeten. Geef liever één grondige beurt per week dan elke dag een klein beetje.
Mos, onkruid en beluchten/verticuteren per periode
Verticuteren
Verticuteren (het doorkammen van de viltlaag) doe je het best in de periode van half april tot half mei. De bodem is dan warm genoeg (ruim boven de 10°C), het gras groeit actief en herstelt snel van de ingreep. Je kunt ook in september verticuteren als het voorjaar je niet uitkwam, maar het herstel gaat dan iets langzamer. Vermijd verticuteren in de zomer: de combinatie van hitte, droogte en een verse wond in het gazon geeft te veel stress.
Na verticuteren hark je het losgekomen materiaal goed op, strooi je eventueel topdressing (zand of compost) over het gazon en zaai je kale plekken bij. Geef daarna water en houdt het gazon de eerste weken vochtig.
Beluchten
Beluchten (prikken of pluggen trekken) doe je bij een licht vochtige bodem die warmer is dan 10°C, dus ideaal in april/mei of september/oktober. Steek de beluchter 5 tot 10 cm diep. Als je pluggen trekt (hol prikken), verwijder je die of verwerk je ze door ze fijn te stampen als topdressing. Beluchten helpt bij harde, verdichte bodems en na een natte winter.
Mos aanpakken
Mos wijst meestal op een combinatie van problemen: te weinig licht, te zure bodem, verdichting of te veel vocht. Bestrijding heeft alleen zin als je ook de oorzaak aanpakt. De praktische aanpak in 2023:
- Behandel mos met ijzersulfaat (mosdood) en wacht tot het zwart wordt (7 tot 14 dagen).
- Verticuteer vervolgens om het dode mos te verwijderen.
- Kalk het gazon als de pH te laag is (pH onder 6): doe dit in het vroege voorjaar, zodra er geen vorst meer wordt verwacht. Niet in de zomer.
- Zaai kale plekken bij na het verwijderen.
- Bemest licht om het gras te laten herstellen en de mosvrije plekken te vullen.
Onkruid
Onkruid in het gazon bestrijdt je het makkelijkst met een selectief gazonherbicide in het voorjaar (april/mei), als onkruiden jong en actief groeien. Houd het gazon daarna dicht door goed te maaien, te bemesten en eventueel door te zaaien. Een dicht gazon laat weinig ruimte voor onkruidkiemen.
Voor- en najaar: zaaien, doorzaaien, rollen en kale plekken herstellen
Nieuw gazon inzaaien doe je het beste in het vroege voorjaar (april) of in september. September is voor veel mensen zelfs prettiger: de bodemtemperatuur is nog warm, er is meer neerslag en er is minder onkruiddruk dan in de lente. Graszaad kiemt goed bij een bodemtemperatuur van minimaal 10°C; bij lagere temperaturen gaat het langzamer. Er zijn speciale graszaadmengsels (zoals Barenbrug SOS Lawn Repair) die al bij bodemtemperaturen rond de 4°C kiemen, maar voor regulier doorzaaien houd je september als ideale grens.
Kale plekken herstel je als volgt: schraap of verticuteer de kale plek om de bodem los te maken, strooi graszaad (druk het licht aan), dek af met een dunne laag zand of topdressing en houdt het vochtig. In april en september zijn de omstandigheden het meest gunstig. Als je na 15 augustus zaait, duurt de kieming langer door de dalende bodemtemperatuur, maar het lukt nog steeds.
Rollen (aandrukken met een gazonrol) doe je in het vroege voorjaar om vorstschade te herstellen: vorst heft de grond op waardoor graswortels losraken. Een lichte rol in maart/april drukt alles weer aan. Rol niet op een doorweekte of bevroren bodem.
Siergrassen: miscanthus, pampasgras en co. door het jaar heen
Siergrassen zoals miscanthus (prachtriet) en pampasgras volgen een ander ritme dan een gazon. Ze zijn winterhard maar zien er in de winter droog en bruin uit. Die droge pluimen en halmen laten staan: ze geven structuur in de tuin en beschermen de wortelklos tegen zware vorst.
Terugknippen in het vroege voorjaar
Knip siergrassen terug in februari of maart, net voordat de nieuwe groei begint. Knippen doe je tot ongeveer 10 tot 20 cm boven de grond. Wacht niet te lang: als de nieuwe sprieten al opkomen, knip je ze mee af. Gebruik een scherpegrijper of tuinhandschoenen want de bladen van veel siergrassen zijn snijdend. Miscanthus kan behoorlijk groot worden, dus bij grote exemplaren werkt een heggenschaar of zaag beter dan een snoeischaar.
Groenblijvende siergrassen (zoals sommige sedo of festuca-soorten) hoef je niet jaarlijks helemaal terug te knippen. Verwijder alleen de dode of beschadigde bladeren in het voorjaar.
Verplanten
Het veiligste moment om siergrassen te verplanten is late winter tot vroege lente (na de laatste vorst, voor de actieve groei begint) of de nazomer, nadat de hittepiek voorbij is. Vermijd verplanten in de hete zomerperiode: de plant heeft dan te weinig energie om tegelijkertijd te groeien en nieuwe wortels aan te maken.
Winterbescherming
De meeste siergrassen die in Nederland worden verkocht zijn winterhard tot min 15 à 20°C. Extra bescherming is zelden nodig. Bind wel bij strenge vorst de halmen bij pampasgras samen met een touw zodat vocht minder makkelijk in het hart van de plant kan. Een laagje mulch rondom de stam in november geeft extra zekerheid in koude winters.
Allergieën, plagen en problemen herkennen
Graspollenallergie
Graspollen zijn voor veel Nederlanders de ergste allergietrigger van het jaar. De pollenpiek valt normaal gesproken van mei tot en met juli, met de hoogste concentraties op warme, droge en winderige dagen. Als je allergisch bent, maaai je het gazon bij voorkeur zelf niet in die periode, of doe je het 's avonds laat als de pollenconcentratie lager is. Draag een pollenmasker en douche direct na het maaien. Op koele en regenachtige dagen is de pollenlucht lager.
Engerlingen in het gazon
Engerlingen zijn de larven van de meikever en de Japanse tor. Ze leven in de bodem en vreten graswortels af. Je merkt ze doordat het gazon los aanvoelt (je kunt het als een tapijt oprollen), er kale plekken ontstaan en vogels, mollen of kraaien het gazon omwoelen. De larven zijn actief in de bodem van augustus tot diep in het najaar, en opnieuw in het vroege voorjaar.
Controleer dit door een stuk gazon (circa 30 x 30 cm) een paar spaden diep om te keren. Als je meer dan 5 larven per vierkante meter vindt, is ingrijpen zinvol. Biologische bestrijding met nematoden (aaltjes, zoals Heterorhabditis bacteriophora) is effectief tegen Japanse torlarven. Breng ze aan van augustus tot in september, als de grond nog warm en vochtig is. Houd de bodem na behandeling vochtig want de aaltjes sterven snel uit bij droogte.
Andere veelvoorkomende problemen snel herkennen
| Probleem | Symptoom | Aanpak |
|---|---|---|
| Mos | Groene of bruine mosmatten, gras dunner | Verticuteren, kalken, beluchten, bijzaaien |
| Kale plekken | Bruine of blote stukken grond | Doorzaaien in april of september |
| Geel gras (droogte) | Hele gazon vergeelt, voelt knapperig aan | Sproeten 15-20 L/m²/week, maaihoogte verhogen |
| Schimmel (rode draad) | Roze/rode draadjes tussen grashalmen | Bemesten (stikstof), goede doorluchting |
| Losse zodelaag (engerlingen) | Gazon rolt los als tapijt, vogels pikken | Nematoden (aug-sept), extra bewatering na behandeling |
| Mollen | Molshopen, tunnels zichtbaar | Mol verjagen of vangen; soms engerlingenbestrijding om voedingsbron weg te nemen |
Jouw persoonlijke checklist: één klus per week
Als je maar één klus per week kunt doen, stel dan prioriteiten per seizoen. Als je een gras festival wilt bezoeken of organiseren, plan je gazon- of tuinwerk dan vooruit zodat je rond de piekmomenten niets belangrijks mist. Dit schema helpt je de belangrijkste momenten niet te missen:
| Seizoen | Week 1 | Week 2 | Week 3 | Week 4 |
|---|---|---|---|---|
| Vroeg voorjaar (mrt-apr) | Kalken + eerste maaibeurt | Verticuteren | Beluchten + doorzaaien kale plekken | Eerste bemesting (NPK 12-5-5) |
| Zomer (jun-aug) | Maaien (hoog bij droogte) | Water geven | Onkruid verwijderen | Maaien + droogteschade beoordelen |
| Najaar (sept-okt) | Doorzaaien + najaarsbemesting | Verticuteren (indien overgeslagen) | Bladeren verwijderen | Laatste bemesting afronden |
| Late herfst (nov) | Laatste maaibeurt op 5 cm | Gereedschap reinigen | Siergrassen voorbereiden (mulch) | Rust, plannen voor volgend jaar |
Doe-wel/niet beslisregels bij weer
- Droogte en hitte (>25°C): niet bemesten, niet verticuteren, maaihoogte op 5 cm, sproeten vroeg in de ochtend.
- Aanhoudend nat en koel: niet maaien bij drassige bodem, uitstel verticuteren totdat het droger is, kijk uit voor schimmel.
- Vorst (bodem bevroren): niet betreden, niet maaien, niet zaaien.
- Bodemtemperatuur onder 9°C: stoppen met maaien, geen meststoffen meer strooien.
- Bodemtemperatuur onder 10°C: niet verticuteren of beluchten, graszaad kiemt niet of nauwelijks.
- Na een lange droogteperiode: begin met sproeten voor je gaat maaien of mesten, geef het gras een paar dagen om te herstellen.
FAQ
Wat doe ik als mijn gazon pas laat in het voorjaar begint te groeien, moet ik alsnog volgens de kalender maaien en bemesten?
Als de groei duidelijk achterblijft, houd vooral de bodemtemperatuur aan. Maaien start zodra het gras zichtbaar op gang komt, maar bemest pas als de bodem drie dagen achtereen boven 10°C zit (anders is de mest kansloos of kan het verbranding geven bij late droogte).
Mag ik verticuteren ook als mijn gras nog nat is of de grond zwaar vochtig aanvoelt?
Wacht met verticuteren tot de bodem licht vochtig is maar niet soppig. Bij een te natte bodem komt er meer vuil dan vilt los, waardoor je het gazon extra open en beschadigd achterlaat. Gebruik liever een proefrondje op een klein stuk en kies anders voor later in het seizoen.
Mijn gazon heeft kale plekken, kan ik direct zaad strooien zonder eerst te verticuteren of schrapen?
Beter niet. Op een dichte, viltlaag of op onvoldoende losgemaakte bodem kiemt zaad vaak slecht. Schraap of verticuteer de plek, druk het zaad licht aan en dek af met een dunne laag topdressing, daarna consequent vochtig houden.
Hoe vaak moet ik water geven na doorzaaien of topdressing, en wanneer stop ik met dagelijks bevochtigen?
Na inzaaien: houd de bovenlaag de eerste periode constant licht vochtig, liever kort en vaker dan één lange sproeibeurt. Stop met dagelijkse actie zodra de zaailingen stevig genoeg zijn (je ziet echt aanslaan en je loopt zonder dat het zaadlaagje verschuift), daarna ga je terug naar de wekelijkse ‘grondige beurt’ aanpak.
Is het beter om te rollen voor herstel, ook als er geen duidelijke vorstschade is?
Rollen heeft alleen echt zin als de grond is opgetild of losgetrokken, of als je ziet dat de zode slecht contact maakt met de ondergrond. Rol niet om ‘even glad te maken’, want op een vochtige of compacte ondergrond kan het juist verdichten en kieming hinderen.
Wanneer is beluchten wél en niet geschikt als mijn bodem recent gesproeid is of net geregend heeft?
Beluchten werkt het best bij een licht vochtige bodem die nog goed doorprikt. Als je pluggen niet uit de grond krijgt zonder dat ze dichtslibben of als de bodem aan je laarzen kleeft, stel het dan uit. Te nat beluchten geeft kluiten en meer schade dan voordeel.
Ik wil onkruid bestrijden, moet ik altijd een herbicide gebruiken of kan ik beter mechanisch werken?
Mechanisch werkt prima voor een klein probleem, maar voor terugkerend onkruid heeft een selectieve aanpak in het voorjaar vaak meer resultaat. Als je chemisch gebruikt, kies dan het juiste moment (onkruiden jong en actief) en maaibaar maak je het gazon eerst volgens de groei, zo minimaliseer je stress op het gras.
Mijn gras wordt bruin maar blijft op sommige plekken groen, is dat droogtestress of een andere oorzaak?
Bruning kan droogte zijn, maar kijk ook naar patronen. Droogte is vaak gelijkmatiger en reageert na regen met herstel. Als het in plukken blijft of je ziet mosachtige of viltige plekken, dan speelt mogelijk verdichting, te weinig licht of viltlaag mee, en moet je eerst diagnose doen voordat je alleen water geeft.
Moet ik mest en water altijd combineren, of kan ik bemesten op een regenachtige week zonder te sproeien?
Bemest nooit bij droogte, maar bij regenachtig weer is het wel belangrijk dat voedingsstoffen kunnen oplossen en opnemen. Als de grond na een regenbui nog lang drassig blijft, kan bemesting minder efficiënt zijn. Richt je op bodemtemperatuur en geef eventueel een lichte bevochtiging als de grond net te droog is.
Wanneer kan ik najaarsmest het beste geven als ik ook wil doorzaaien of kale plekken herstel?
Plan na herstelwerk eerst het zaaimoment en houd daar water en vocht voor nodig. Najaarsmest richt je op september tot oktober en geeft het gras nog versterking voor de winter, maar zaailingen zijn kwetsbaar. Werk bij voorkeur gescheiden in tijd, zodat jonge kiemplanten niet tegelijk met meststress te maken krijgen.
Hoe kan ik mijn gazon voorbereiden op de allergieperiode als ik echt moet maaien?
Als je allergisch bent en maaien onvermijdelijk is, kies koele, minder winderige momenten en werk later op de dag als de pollenconcentratie daalt. Draag een pollenmasker, douche direct na het maaien en houd ook ramen in huis dicht tijdens en vlak na de klus, zodat pollen niet binnen waait.
Siergrassen, wanneer weet ik of ik moet terugknippen of alleen ‘opruimen’ van dode bladeren?
Groenblijvende siergrassen knip je niet volledig terug, je verwijdert alleen dode of beschadigde bladeren in het voorjaar. Voor bladverliezende soorten (zoals veel hoge pollen) knip je wel terug in februari of maart, net voor nieuwe groei, zodat je niet met reeds opkomende spruiten mee knipt.
Pampasgras in strenge vorst, is samenbinden genoeg of moet ik ook extra afdekken?
Samenbinden helpt omdat vocht minder makkelijk in het hart blijft staan, dat is vaak belangrijker dan een dikke schuillaag. Bij zeer koude winters kan een laagje mulch rondom de stam in november extra zekerheid geven, maar vermijd dat je de plant volledig ‘afsluit’ op een manier die vocht vasthoudt.
Engerlingen en Japanse tor, wat is de beste aanpak als ik zowel vogels zie woelen als toch wil doorzaaien?
Pak eerst de oorzaak aan. Als je bij controle meer dan 5 larven per vierkante meter vindt, behandel met aaltjes in augustus tot september en houd de bodem vochtig. Doorzaaien kan wel na herstel van de bodemconditie, maar als de larven actief zijn blijven jonge graswortels kwetsbaar en krijg je mogelijk geen stabiel resultaat.
Volgend artikel
Gras 2021: stappenplan voor herstellen, aanleggen en onderhoud
Praktisch stappenplan gras 2021: herstel, aanleg en onderhoud met seizoensschema, diagnose voor kale plekken en plagen.
